Stoïcijnse reflecties voor gedrevenheid en gemoedsrust. – Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Stoïcijnse

Mindset

Stoicijnse Mindset

Wat is stoïcijnse filosofie?

Stoïcijnse filosofie ontstond in Griekenland, zo’n 300 jaar voor onze jaartelling. Het was het tijdperk van Socrates, Plato en Aristoteles, de bloeiperiode van de filosofie. De stoïcijnen zochten niet alleen naar wijsheid: de vraag hoe je goed kunt leven stond bovenaan hun checklijst. Stoïcijnse filosofie kenmerkt zich dan ook door praktische nut. Om goed te kunnen leven moeten we goed leren nadenken en helder krijgen wat we belangrijk vinden in ons leven. Hoe nemen we de juiste beslissingen? Hoe houden we onszelf minder voor de gek?

Ik noem het stoïcisme naast een praktische filosofie ook graag een realistische filosofie. Hedendaagse positiviteitsgoeroes leggen vaak de nadruk op wensdenken of abstracte concepten: Als we maar hard genoeg willen dan kunnen we de werkelijkheid naar onze wil buigen. Het stoïcisme is hier het tegenoverstelde van. De stoïcijnse mindset legt de nadruk op het accepteren van de realiteit en het onderzoeken van je eigen oordelen en gedachten. Het doel is om dat kleine beetje wat je wél kunt bepalen op een goede manier te sturen.

Het ontstaan van stoïcijnse filosofie

De kracht van de filosofie zit hem vooral het toepassen van een bepaalde manier van denken om meer veerkracht, wijsheid en kalmte te kweken in je eigen leven. Om op die manier staande te blijven in de storm van het leven. Stoïcijnse filosofie ontstond door tegenslag.  De grondlegger van het stoïcisme, Zeno, leed schipbreuk tijdens een storm. Hij verloor zijn al bezittingen en besloot zich te richten op zijn filosofische ontwikkeling. Uiteindelijk startte hij zijn eigen filosofische school op de plek van de Stoa: de zuilengang nabij de markt in Athene. Vandaar de naam stoïcijnse filosofie. Zeno was een koopman, zijn opvolgers in het stoïcisme waren soldaat, atleet, slaaf, politicus, schrijver of zelfs keizer. Vanuit de Griekse oorsprong werd de leer meegenomen richting het Romeinse keizerrijk. De Romeinen gaven hun eigen invulling aan de stoïcijnse filosofie die daarmee een praktische filosofie werd. De meest beroemde stoïcijnse geschriften stammen uit deze Romeinse tijd. Met name keizer Marcus Aurelius schrijft in zijn persoonlijke notities uitvoerig over de stoïcijnse lessen die hij gebruikte om het hoofd te bieden aan oorlogen, pandemieën en verraad

Wat zijn stoïcijnse denkbeelden?

In de stoïcijnse filosofie draait het om in overeenstemming te leven met de natuur. Dat wil zeggen: met de natuurwetten waar iedereen aan onderworpen is. Het heeft geen zin om je druk te maken om die natuurwetten. Je kunt boos worden omdat het regent, maar daarmee houdt de regen nog niet op. De stoïcijnse filosofie helpt je om je te ontdoen van dat soort nutteloze emoties. Want alleen als je gemoedsrust ervaart, is het mogelijk om echt voldoening en zingeving te vinden. Deze manier van denken, het creëren van een stoïcijnse mindset, kun je trainen.

Controle bij de stoïcijnse filosofie

Veel van die nutteloze emoties ontstaan door een (in stoïcijnse zin) verkeerde manier van denken. Een belangrijk principe hierin is dat je jouw denken kunt verdelen in de zaken die je niet kunt controleren en wél kunt controleren. Je hoort topsporters hier vaak over zeggen: ‘Ik heb geen controle over mijn tegenstanders, dus het heeft geen zin me daar druk over te maken.’ En dat is het precies. De uitslag van een wedstrijd, van je examen, je sollicitatiegesprek, dat is allemaal niet aan jou. De instelling die jij verkiest, zoals je best doen, je levenshouding, daarover heb jij wél zeggenschap. Het is dus verstandig je alleen daarop te richten.

Als je oprecht tegen jezelf kunt zeggen dat je alles binnen je macht hebt gedaan, is het makkelijker om te accepteren wat je niet in de hand hebt. Deze gedachte geeft veel rust, maar is niet makkelijk om toe te passen. Gelukkig kun je ook deze stoïcijnse filosofie trainen. Wat voor doel je in het leven ook hebt, steek tijd in je mentale voorbereiding en verbeter jezelf iedere dag. Verlies jezelf niet in dagdromen en laat je gemoedstoestand niet afhangen van het resultaat.

Jouw mindset is de bepalende factor hoe je omgaat met alles wat je tegenkomt in je leven. Of we nu willen of niet, het leven verandert constant. Door beter na te denken leren we betere keuzes te maken en leggen we de basis voor een goed leven. Via mijn nieuwsbrief, boek en presentaties deel ik mijn mindset principes. Ze helpen je richting te vinden, doelen te halen, veerkracht te weken en moed te vinden. Ik leun daarbij veel op stoïcijnse filosofie en topsportpsychologie.

Van lijden naar leiden

Het is een misvatting om te denken dat stoïcijnen trainen om hun emoties te onderdrukken of dat ‘stoïcijns’ wil zeggen dat je nooit emoties laat zien. Emoties horen bij de menselijke natuur en zijn nuttig, alleen is het de kunst jezelf niet te laten lijden onder die emoties. Ambitie is prima, een doel nastreven ook, maar niet als het je hele leven in beslag neemt. Als we geluk direct koppelen aan ons doel halen, hebben we het niet begrepen.

Onze gemoedsrust is onafhankelijk van het resultaat, van de toestand van de wereld of van externe omstandigheden. Gemoedsrust ligt in onszelf, in ons denken en onze keuzes. Stoïcijnen proberen dus geen slaaf te zijn van hun emoties. Ze lijden niet onder boosheid, verdriet of angst, maar onderzoeken die emoties en proberen zichzelf de vraag te stellen: Waarom voel ik me zo? Op welke gedachten berusten deze emoties? Zo kun je door middel van de stoïcijnse filosofie de leiding nemen over emoties in plaats van eronder te lijden.

Stoïcijnse technieken om te relativeren

De stoïcijnen hanteerden verschillende technieken om die gemoedsrust te behouden:

  • Visualiseren van negatieve scenario’s. Bedenk dus hoe je omgaat met tegenslagen, of met momenten dat alles niet gaat zoals je had gehoopt. Hoe houd je stand en blijf je emotioneel evenwichtig? Kun je jezelf dat zo realistisch mogelijk voorstellen?
  • We gaan allemaal dood. Dat is een harde en platte constatering, maar ook een mooie gedachte. Vanuit dat besef weet je: laat ik er vandaag een mooie dag van maken want iedere dag kom ik dichter bij de dood. Leef dus bewuster, verkwist je tijd niet aan domme of nutteloze zaken.
  • Omarm het lot. Er zijn genoeg zaken die niet te controleren zijn. Ons zorgen of kwaad maken heeft dus geen enkele zin, we zitten onszelf ermee in de weg. De enige optie, hoe lastig ook, is acceptatie van het lot. Of als het je lukt, zelfs het liefhebben van je lot.
  • Objectieve representatie. We plakken overal labels op, slecht, goed, verschrikkelijk, fantastisch. Het helpt om de boel te relativeren. Een lekker taartje is gewoon een bak deeg met wat suiker, een mooie auto een stuk blik op een set wielen, een gouden medaille en stukje metaal met een geel kleurtje.
  • We bezitten niets, hebben alles te leen. Door niet te veel waarde te hechten aan bezit trainen stoïcijnen zich in het onthechten van externe factoren. Alles in het leven hebben we te leen. Met die gedachte kunnen we emotioneel rustig blijven als ons iets wordt ontnomen, want het is nooit van onszelf geweest.

Kweken van karakter met een stoïcijnse levenshouding

De stoïcijnen legden de nadruk op wat jij kunt controleren. De keuzes die je maakt liggen in je karakter. De stoïcijnen nemen daarbij de zogenaamde kardinale waarden over van Socrates: Moed, Matigheid, Rechtvaardigheid en Wijsheid. Wat je als goed of slecht beschouwt in je leven is aan jou, maar het mag nooit ten koste gaan van deze waarden. Iedere dag kunnen we de keuze maken om een goed leven te leiden, een goed mens te zijn, te doen wat juist is. Dat zorgt op lange termijn voor een goed en dus gelukkig leven in plaats van het nastreven van geld, roem, status of bezit.

Daarbij hameren de stoïcijnen op actie. We kunnen het mooi vertellen of opschrijven, de echte test van karakter schijnt door in je acties. Een goed leven moet geleefd worden, lessen moeten toegepast worden. Daarom spreekt de stoïcijnse filosofie mij ook aan. De stoïcijnen zijn geen leunstoelfilosofen. Het zijn de mannen en vrouwen die hun ideeën testen en bijsturen in de echte wereld om zo een beter leven na te streven voor jezelf en anderen.

Hoe pas ik stoïcijnse filosofie toe?

Vlak voor mijn olympische gouden medaille race las ik regelmatig teksten van Seneca, een Romeins staatsman en schrijver. De nadruk die hij in bepaalde teksten legt op moed deed mij erg goed. Of we nu winnen of niet, dat is niet aan ons. Of we moedig strijden, dat is wel iets waar je invloed op hebt. Het is de moed die nodig is om angst te overwinnen. Of je nu topsporter bent voor een belangrijke race of je een spannende presentatie moet geven: in hogedruksituaties is er altijd sprake van een vorm van angst. Een karakterwaarde als moed is daarom belangrijk.

Zelf pas ik de teksten en gedachtes van de stoïcijnse filosofie toe als een leidraad, een denksysteem om tegenwicht te bieden aan tegenslag en onvoorspelbaarheid. Het helpt me richting te geven aan mijn eigen dromen en ambities en mezelf op de juiste koers te houden. Van nature ben ik geen stoïcijn met mijn drang naar ambitie, prestatie en de wil om te winnen. Vandaar dat ik al mijn hele professionele carrière deze denkwijze probeer toe te passen. Het zorgt ervoor dat ik mentaal de juiste balans weet te vinden.

Waarom een stoïcijnse mindset zo belangrijk is

We hebben een mindset nodig die ons wapent tegen de hardheid en onvoorspelbaarheid van het leven en die ons traint om rust en voldoening vinden terwijl we onze dromen achterna gaan: een stoïcijnse mindset. Niet via zweverige of spirituele theorieën, maar wel via een helder denksysteem gebaseerd op de stoïcijnse filosofie van Seneca, Epictetus, Zeno en Marcus Aurelius. Een mindset als wapen om veerkracht te behouden, in elke situatie. Zie het als de basis van een trainingsschema wat je helpt het beste uit jezelf te halen. Of je nu faalt of wint.

“Als je niet weet naar welke haven je vaart is geen enkele wind gunstig”.

Seneca

Ik heb de stoïcijnse denkwijze gekoppeld aan de technieken die ik gebruikte als atleet om optimaal te presteren. Lessen en principes die ook buiten de sportarena gelden, weet ik inmiddels als ondernemer. Wil je weten wat deze principes zijn en hoe je ze kan trainen schrijf je dan in voor mijn nieuwsbrief of reserveer vast mijn boek DRIVE (deze verschijnt op 6 juli). Je kan me ook boeken voor een seminar of webinar, dat kun je doen via deze pagina.

Waar kan ik nog meer lezen over stoïcijnse filosofie?

De stoïcijnse filosofie bevat een uitgebreid systeem van logica, ethica en fysica. Toch raad ik je aan bij de lessen en persoonlijke verslagen van beroemde stoïcijnse filosofen te beginnen in plaats van bij de theorie. Onderstaande teksten zijn (naast DRIVE) een perfect begin als je je verder wil verdiepen in stoïcisme:

  • Een korte samenvatting wijze lessen uit de stoïcijnse filosofie van Epictetus vind je in het Zakboekje van Epictetus.
  • Persoonlijke notities van Marcus Aurelius is een prachtig verslag van de Romeinse keizer/filosoof. Waarbij hij zichzelf, soms streng, toespreekt.
  • Levenskunst van Seneca. Zijn levensadviezen passen goed in de huidige tijd. Seneca is de stoïcijnse filosoof die denk ik het meest aansluit op onze huidige tijd. Hij schrijft essays over rijkdom, genot, vriendschap als levensadvies aan zijn vrienden.


Mark's Mindset

Schrijf je in voor mijn DRIVE-nieuwsbrief en ontvang twee keer per week mijn stoïcijnse mindset reflecties voor een beter leven.

Mark's Mindset

Schrijf je in voor mijn nieuwsbrief en ontvang twee keer per week mijn stoïcijnse mindset reflecties voor een beter leven.




Informatie aanvragen








    Informatie aanvragen